كامبودژادىكى سودىگەرلەرنىڭ ئېيتىشىچە، 1-يانۋاردىن باشلاپ كۈچكە ئىگە بولغان رايونلۇق ئومۇميۈزلۈك ئىقتىسادىي ھەمكارلىق (RCEP) ئەركىن سودا كېلىشىمى رايون ۋە دۇنيا ئىقتىسادى ئۈچۈن زور يېڭى يىل سوۋغىسى ئىكەن.
RCEP شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا دۆلەتلىرى بىرلەشمىسى (ASEAN) نىڭ 10 ئەزاسى بولغان برۇنېي، كامبودژا، ئىندونېزىيە، لائوس، مالايسىيا، مىيانمار، فىلىپپىن، سىنگاپور، تايلاند ۋە ۋېيتنام ۋە ئۇنىڭ بەش ئەركىن سودا كېلىشىمى شېرىكى، يەنى جۇڭگو، ياپونىيە، جەنۇبىي كورېيە، ئاۋسترالىيە ۋە يېڭى زېلاندىيە تەرىپىدىن ئىمزالانغان چوڭ سودا كېلىشىمى.
خوڭ لېڭ خۇئور تىرانسپورتىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى پائۇل كىمنىڭ ئېيتىشىچە، RCEP ئاخىرىدا رايون سودا تاموژنا بېجى ۋە تاموژنا بېجىسىز توسالغۇلىرىنىڭ %90 گىچە قىسمىنى يوقىتىدۇ، بۇ تاۋار ۋە مۇلازىمەت ئېقىمىنى تېخىمۇ ئىلگىرى سۈرىدۇ، رايون ئىقتىسادىنىڭ بىرلىشىشىنى چوڭقۇرلاشتۇرىدۇ ۋە رايون رىقابەت كۈچىنى ئاشۇرىدۇ.
پائۇل مۇنداق دېدى: «RCEP بويىچە ئېتىبارلىق تاموژنا باج نىسبىتى بىلەن، مەن ئەزا دۆلەتلەردىكى كىشىلەرنىڭ بۇ يىل باھار بايرىمى مەزگىلىدە رىقابەت كۈچىگە ئىگە باھادا مەھسۇلاتلار ۋە باشقا زۆرۈر بۇيۇملارنى سېتىۋېلىشتىن ھۇزۇرلىنىدىغانلىقىغا ئىشىنىمەن».
ئۇ RCEP نى «رايون ۋە پۈتۈن دۇنيادىكى كارخانىلار ۋە خەلقلەر ئۈچۈن زور يېڭى يىل سوۋغىسى» دەپ ئاتىدى ۋە بۇ كېلىشىمنىڭ «COVID-19 يۇقۇمىدىن كېيىنكى رايون ۋە دۇنيا ئىقتىسادىنىڭ ئەسلىگە كېلىشىگە تۈرتكە بولىدىغانلىقى» نى ئېيتتى.
ئاسىيا تەرەققىيات بانكىسىنىڭ تەتقىقاتىغا قارىغاندا، دۇنيا نوپۇسىنىڭ ئۈچتىن بىر قىسمىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ۋە دۇنيا ئومۇمىي ئىشلەپچىقىرىش مىقدارىنىڭ %30 نى ئىگىلەيدىغان RCEP، 2030-يىلغا بارغاندا ئەزا دۆلەتلەرنىڭ كىرىمىنى %0.6 ئاشۇرۇپ، رايون كىرىمىگە يىللىق 245 مىليارد ئامېرىكا دوللىرى ۋە رايون ئىشقا ئورۇنلىشىشىغا 2 مىليون 800 مىڭ ئىش ئورنى قوشىدىكەن.
پاۋل تاۋار ۋە مۇلازىمەت سودىسى، مەبلەغ سېلىش، ئەقلىي مۈلۈك، ئېلېكترونلۇق سودا، رىقابەت ۋە تالاش-تارتىشلارنى ھەل قىلىشقا مەركەزلەشكەن ھالدا، بۇ كېلىشىمنىڭ رايون دۆلەتلىرىگە كۆپ تەرەپلىكلىكنى قوغداش، سودىنى ئەركىنلەشتۈرۈش ۋە ئىقتىسادىي ھەمكارلىقنى ئىلگىرى سۈرۈش پۇرسىتى يارىتىپ بېرىدىغانلىقىنى ئېيتتى.
Hong Leng Huor تىرانسپورتى شىركىتى يۈك توشۇش، قۇرۇق پورت مەشغۇلاتى، تاموژنا تەكشۈرۈشى، يول تىرانسپورتى، ئامباردا ساقلاش ۋە تارقىتىشتىن تارتىپ ئېلېكترونلۇق سودا ۋە ئاخىرقى مىل يەتكۈزۈشكىچە بولغان ھەر خىل مۇلازىمەتلەرگە ئىختىساسلاشقان.
«RCEP تاموژنا جەريانلىرى، توشۇش رەسمىيەتلىرى ۋە باشقا بەلگىلىمىلەرنى ئاددىيلاشتۇرۇش ئارقىلىق ئەشيا ئوبوروتى، تارقىتىش ۋە تەمىنلەش زەنجىرىنىڭ چىدامچانلىقىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ» دېدى ئۇ. «ۋاباغا قارىماي، سودا ئۆتكەن ئىككى يىلدا ھەيران قالارلىق دەرىجىدە كۈچلۈك بولۇپ كەلدى، بىز RCEP نىڭ كېلەر يىللاردىكى سودىنى ۋە شۇ ئارقىلىق رايون ئىقتىسادىنىڭ ئېشىشىنى قانداق قىلىپ تېخىمۇ ئىلگىرى سۈرىدىغانلىقىنى كۆرۈشتىن ھاياجانلىنىمىز».
ئۇ RCEP نىڭ ئۇزۇن مۇددەت ئىچىدە ئەزا دۆلەتلەر ئارىسىدىكى چېگرا سودىسى ۋە مەبلەغ سېلىشنى تېخىمۇ ئىلگىرى سۈرىدىغانلىقىغا ئىشىنىدۇ.
«كامبودژا ئۈچۈن، تاموژنا بېجى ئىمتىيازلىرى بىلەن، بۇ كېلىشىم كامبودژا بىلەن باشقا RCEP ئەزا دۆلەتلىرى، بولۇپمۇ جۇڭگو بىلەن بولغان سودا تاۋارلىرىنى چوقۇم تېخىمۇ ئىلگىرى سۈرىدۇ» دېدى ئۇ.
خۇالوڭ مەبلەغ سېلىش گۇرۇھى (كامبودژا) چەكلىك شىركىتىنىڭ باش دېرىكتورىنىڭ ياردەمچىسى لى ئېڭنىڭ ئېيتىشىچە، ئۇنىڭ شىركىتى يېقىندا RCEP بويىچە تۇنجى قېتىم جەنۇبىي جۇڭگونىڭ گۇاڭدۇڭ ئۆلكىسىدىن كامبودژاغا ماندارىن ئاپېلسىنى ئىمپورت قىلغان.
ئۇ كامبودژا ئىستېمالچىلىرىنىڭ جۇڭگودىن كەلگەن ماندارىن ئاپېلسىن، ئالما ۋە تاج نەشپۈتى قاتارلىق مەھسۇلاتلاردىن كۆكتات ۋە مېۋە سېتىۋېلىشتا تېخىمۇ كۆپ تاللاشقا ئىگە بولۇشىنى ئۈمىد قىلىدۇ.
«بۇ جۇڭگو ۋە باشقا RCEP ئەزا دۆلەتلەرنىڭ مال ئالماشتۇرۇشىنى تېزلەشتۈرىدۇ» دېدى لى ئېڭ، باھانىڭمۇ تۆۋەن بولىدىغانلىقىنى قوشۇمچە قىلدى.
«بىز كەلگۈسىدە تېخىمۇ كۆپ كامبودژا تروپىك مېۋىلىرى ۋە باشقا دېھقانچىلىق مەھسۇلاتلىرىنىڭ جۇڭگو بازىرىغا ئېكسپورت قىلىنىشىنى ئۈمىد قىلىمىز» دېدى ئۇ.
پىنومپېندىكى چبار ئامپوۋ بازىرىدا 28 ياشلىق ئاي يېڭى يىلى بېزەكلىرى ساتقۇچىسى نى راتانانىڭ ئېيتىشىچە، RCEP يولغا قويۇلغاندىن كېيىن، 2022-يىلى كامبودژا ۋە باشقا 14 ئاسىيا-تىنچ ئوكيان دۆلىتى ئۈچۈن ئالاھىدە بىر يىل بولغان.
ئۇ شىنخۇا ئاگېنتلىقىغا مۇنداق دېدى: «مەن بۇ كېلىشىمنىڭ سودا ۋە مەبلەغ سېلىشنى ئىلگىرى سۈرۈپ، يېڭى ئىش ئورۇنلىرىنى يارىتىشىغا، شۇنداقلا ئېتىبارلىق تاموژنا باج نىسبىتى سەۋەبىدىن 15 قاتناشقۇچى دۆلەتنىڭ ھەممىسىدىكى ئىستېمالچىلارغا پايدا ئېلىپ كېلىشىگە ئىشىنىمەن».
«بۇ چوقۇم رايون ئىقتىسادىنىڭ بىرلىشىشىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ، رايون سودا ئېقىمىنى كۈچەيتىدۇ ۋە رايون ۋە دۇنيانىڭ ئىقتىسادىي گۈللىنىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ» دەپ قوشۇمچە قىلدى ئۇ.
ئېلان قىلىنغان ۋاقىت: 2022-يىلى 2-ئاينىڭ 21-كۈنى
